Ένα σύντομο γλωσσάρι
Λέξεις flamenco που αξίζει να γνωρίζετε
Εννέα λέξεις που εξηγούν μια παράσταση flamenco πριν καν ξεκινήσει: cante, baile, toque, palo, compás, falseta, palmas, jaleo και tablao.
Κλείστε τη θέση σας στο City Hall ↗Οι λέξεις του flamenco με μια ματιά
| Λέξη | Σημασία |
|---|---|
| Cante | Τραγούδι |
| Baile | Χορός |
| Το κορυφαίο σημείο | Παίξιμο κιθάρας |
| Πάλο | Μια φόρμα φλαμένκο |
| Κομπάς | Ρυθμικός κύκλος |
| Φαλσέτα | Κιθαριστικό ιντερλούδιο |
| Πάλμας | Παλαμάκια |
| Χαλέο | Επιφωνήματα ενθάρρυνσης |
| Tablao | Σκηνή ή χώρος |
Γιατί οι λέξεις βοηθούν
Το φλαμένκο έχει το δικό του λεξιλόγιο, και μια χούφτα όρων μετατρέπουν μια ακατανόητη ώρα σε κάτι που μπορείς να παρακολουθήσεις. Αυτοί οι εννέα εμφανίζονται στις σημειώσεις του προγράμματος, στα λόγια των ίδιων των καλλιτεχνών και σε αυτά που φωνάζει το κοινό. Δεν χρειάζεται να τους αποστηθίσεις. Ρίξε μια ματιά στον πίνακα παραπάνω, διάβασε τις σύντομες σημειώσεις παρακάτω και χρησιμοποίησε κάθε λέξη ως λαβή για κάτι που μπορείς να δεις ή να ακούσεις στην αίθουσα.
Τραγούδι, χορός και κιθάρα
Η UNESCO περιγράφει το flamenco ως μια τέχνη που ενώνει το cante, το baile και το toque. Το cante είναι το τραγούδι, το baile είναι ο χορός και το toque είναι το παίξιμο της κιθάρας. Μαζί συνθέτουν σχεδόν τα πάντα πάνω στη σκηνή, εκτός από τα κρουστά που τα περιβάλλουν. Αν μάθετε μόνο τρεις λέξεις, μάθετε αυτές, γιατί σας λένε πού να κοιτάξετε: στη φωνή, στα πόδια ή στα χέρια πάνω στις χορδές.
Πάλο
Το «πάλο» είναι ένα στυλ ή μορφή φλαμένκο, που ταξινομείται με βάση τον ρυθμό, τον τρόπο, την ακολουθία συγχορδιών, τη μορφή στίχου και τον τόπο προέλευσης. Σύμφωνα με τη Wikipedia, υπάρχουν περισσότερα από πενήντα. Κάποια τραγουδιούνται χωρίς συνοδεία, άλλα με κιθάρα. Η σολεά και οι μπουλερίας είναι πάλος, όπως και οι πολλές μορφές της οικογένειας του φαντάνγκο. Όταν ένα πρόγραμμα αναφέρει ένα πάλο, σας λέει τι ρυθμό και διάθεση να περιμένετε, όπως ακριβώς ένα κλασικό πρόγραμμα αναφέρει μια σονάτα ή ένα βαλς.
Compás
Το compás είναι ο ρυθμικός κύκλος ενός palo, και η λέξη σημαίνει επίσης μέτρο στα ισπανικά. Είναι το ένα πράγμα χωρίς το οποίο το flamenco δεν μπορεί να υπάρξει: αν δεν υπάρχει κιθαρίστας, το compás κρατιέται με παλαμάκια ή με τα δάχτυλα πάνω σε ένα τραπέζι. Πολλά palos μοιράζονται έναν κύκλο δώδεκα χτύπων, αλλά με τους τονισμούς σε διαφορετικά σημεία, γι' αυτό μια soleá ακούγεται βαριά και μια bulerías ακούγεται γρήγορη, παρόλο που και οι δύο μετρούν ως το δώδεκα.
Φαλσέτα
Η φαλσέτα είναι η μελωδική φράση που παίζει ένας κιθαρίστας ανάμεσα στις στροφές ενός τραγουδιού. Είναι η δική της στιγμή της κιθάρας: ένα σύντομο σόλο, συχνά διανθισμένο, που στέκεται ανάμεσα στα ακορνταρίσματα που συνοδεύουν τον τραγουδιστή ή τον χορευτή. Όταν σταματά το τραγούδι και η κιθάρα παίρνει μόνη της την σκηνή, ακούτε μια φαλσέτα. Μια καλή φαλσέτα μπορεί να είναι η στιγμή που η αίθουσα σωπαίνει, και ανταμείβει όποιον παρακολουθεί τα χέρια του παίκτη.
Πάλμας
Οι πάλμας είναι τα παλαμάκια που κρατούν τον ρυθμό του φλαμένκο. Η Wikipedia περιγράφει τις bulerías να χτυπούνται σε ομάδες έξι χτύπων, δημιουργώντας αντιρρυθμούς μέσα στον δωδεκάχρονο κύκλο. Τα παλαμάκια μπορεί να είναι βαθιά, με κυρτές παλάμες, ή κοφτερά, με άκαμπτα δάχτυλα πάνω στην παλάμη, ενώ οι ερμηνευτές χτυπούν και τα δάχτυλά τους και χτυπούν το πόδι. Όταν πολλοί άνθρωποι χτυπούν μαζί σε διαφορετικά σημεία του κύκλου, το αποτέλεσμα μοιάζει με περισσότερους ανθρώπους από όσους βρίσκονται στη σκηνή.
Χαλέο
Το χαλέο είναι το ρυθμικό παλαμάκισμα και οι κραυγές ενθάρρυνσης που φωνάζονται σε τραγουδιστές, κιθαρίστες και χορευτές. Τυπικές κραυγές είναι το «olé» και το «así se canta» ή «así se baila». Η Wikipedia χαρακτηρίζει το χαλέο αναπόσπαστο μέρος της τέχνης και σημειώνει ότι απαιτεί εκπαίδευση: τρεις έμπειροι χαλεαδόρες μπορούν να ακουστούν σαν δέκα. Σε ένα θέατρο εμφανίζεται ως μουρμουρητό ενθάρρυνσης από το καστ και ως χειροκρότημα από το κοινό.
Ταμπλάο
Το ταμπλάο είναι ένας χώρος όπου ανεβαίνουν παραστάσεις φλαμένκο, και η λέξη ονομάζει επίσης την ξύλινη πλατφόρμα πάνω στην οποία δουλεύει ο χορευτής. Η Wikipedia χρονολογεί τους χώρους ταμπλάο στη δεκαετία του 1960, ως διαδόχους των παλαιότερων cafés cantantes, των αιθουσών σε στυλ καμπαρέ όπου το επαγγελματικό φλαμένκο αναπτύχθηκε από τη δεκαετία του 1840. Το City Hall Theatre είναι θέατρο και όχι κλασικό ταμπλάο, με θέσεις απέναντι από μια σκηνή, αλλά η ιδέα είναι η ίδια: μια αίθουσα χτισμένη γύρω από μία παράσταση.
Πηγές